صفت‌هاى رذيلهء ديگرى هم شيوع پيدا مىكند كه ريشهء آن در بدگمانى است . حضرت على عليه السلام مىفرمايد : فَانَّ الْبُخْلَ وَ الْجَورَ وَ الْحِرْصَ غَرائِزُ شَتَّى يَجْمَعُها سُوْءُ الظَّنِّ بِاللَّهَ . « 1 » همانا تنگ چشمى ، ستم ، طمع ، سرشت‌هاى پراكنده‌اى هستند كه سبب آنها بدگمانى به خداست . حسن ظن و اعتماد داشتن به خداوند هر كسى را به زندگى اميدوار مىسازد و پويندهء راه حق را هم به درگاه خدا نزديك مىسازد . امام رضا عليه السلام مىفرمايد : أَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللَّه فَإنَّ مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللَّهِ كانَ اللَّهُ عِنْدَ ظَنِّه . « 2 » به خداى خوش گمان باش كه هر كس به وى خوش بين باشد ، خداوند در نزد گمان اوست . گمان نيك داشتن به خدا دربارهء وعدهء رحمت و كرم و لطف و عنايت او ، از نشانه‌هاى مهم ايمان و از راههاى مؤثّر نجات و سعادت است . رسول الله صلى الله عليه و آله فرمود : لَيْسَ مِنْ عَبْدٍ يَظُنُّ بِاللَّهِ خَيْراً إِلَّا كانَ عِنْدَ ظَنِّهِ بِهِ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ : وَ ذَ لِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِى ظَنَنتُم بِرَبّكُمْ أَرْدَيكُمْ فَأَصْبَحْتُم مّنَ الْخسِرِينَ » « 3 » . « 4 » هيچ بنده‌اى گمان نيك به خدا نمىبرد ، مگر اين كه خداوند بر اساس گمانش با او رفتار كند و اين معنى آيه شريفه است كه فرمود : و اين گمانتان بود كه به

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 74 / 245 ، باب 10 ، حديث 1 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 75 / 343 ، باب 26 ، ذيل حديث 1 ؛ تحف العقول : 449 . ( 3 ) - فصّلت ( 41 ) : 23 . ( 4 ) - بحار الأنوار : 67 / 384 ، باب 59 ، حديث 42 ؛ فصّلت ( 41 ) : 23 .